Pak in Italië bijna elke doos of elk bakje op en je ziet een korte regel als “PAP 21, Raccolta carta, Verifica le disposizioni del tuo Comune”. Die vertelt de consument drie dingen: waar de verpakking van gemaakt is, in welke bak ze hoort en dat de regels per gemeente kunnen verschillen. Sinds 1 januari 2023 eist Italië deze informatie op verpakkingen die daar in de handel komen, op grond van artikel 219, lid 5, van wetgevend decreet 152/2006.
Veel verkopers van buiten Italië worden hierdoor verrast, omdat het systeem achter die codes volgens het EU-recht vrijwillig is. Beschikking 97/129/EG van de Commissie zegt dat in artikel 3, maar Italië heeft er een wettelijke plicht van gemaakt. Een verpakking die in Duitsland of Nederland in orde is, kan in Italië dus tekortschieten, en de Italiaanse recyclingsymbolen en teksten moeten op je ontwerp staan voordat de fabriek gaat drukken.
Wat “raccolta plastica” en “raccolta carta” betekenen
“Raccolta” betekent inzameling. Op een verpakking gaat het om de gescheiden inzamelstroom waar het artikel in hoort, onderdeel van wat Italianen raccolta differenziata noemen. “Raccolta plastica” vertelt de consument dus dat het bij het plastic hoort, en “raccolta carta” wijst naar de inzameling van papier en karton. Dit zijn de afvalinstructies die de Italiaanse richtlijnen op consumentenverpakkingen vragen, naast de materiaalcode.
| Op de verpakking (Italiaans) | Betekenis |
|---|---|
| Raccolta plastica | Inzameling van plastic |
| Raccolta carta | Inzameling van papier en karton |
| Raccolta vetro | Inzameling van glas |
| Raccolta alluminio / Raccolta metalli | Inzameling van aluminium / metalen |
| Raccolta indifferenziata | Restafval |
| Raccolta differenziata | Gescheiden afvalinzameling (het systeem als geheel) |
| Verifica le disposizioni del tuo Comune | Controleer de regels van je gemeente |
Die laatste regel is belangrijker dan hij lijkt. De inzameling verschilt in Italië per gemeente, dus plastic kan in de ene plaats samen met metalen worden opgehaald en in de volgende apart. Daarom raden de richtlijnen van het Italiaanse ministerie van Ecologische Transitie aan altijd de verwijzing naar de lokale regels toe te voegen (bron: ministerieel decreet nr. 360 van 28 september 2022, Linee guida sull'etichettatura degli imballaggi).
Wat Italië op verpakkingen eist
De verplichting staat in artikel 219, lid 5, van wetgevend decreet 152/2006, het Italiaanse milieuwetboek, zoals gewijzigd door wetgevend decreet 116/2020. Verpakkingen moeten zo zijn geëtiketteerd dat inzameling en recycling makkelijker worden en de consument weet waar de verpakking hoort, en het verpakkingsmateriaal moet worden aangeduid op basis van Beschikking 97/129/EG. De regel geldt sinds 1 januari 2023. Op grond van artikel 11 van wetsdecreet 228/2021, omgezet bij wet 15/2022, mogen producten die vóór die datum al in de handel waren gebracht of al waren geëtiketteerd, worden verkocht tot de voorraad op is.
Wat je nodig hebt, hangt af van wie de verpakking ontvangt:
| Soort verpakking | Wat erop moet |
|---|---|
| Verpakking die bij consumenten komt (B2C) | De materiaalcode uit Beschikking 97/129/EG en inzamelinstructies in het Italiaans |
| Verpakking die alleen naar bedrijven gaat (B2B) | De materiaalcode |
Bestaat een verpakking uit delen die een consument met de hand kan scheiden, zoals een doos, een plastic bakje en een folie, dan heeft elk deel een eigen code en instructie nodig. Is een deel te klein, dan mag de informatie volgens de richtlijnen op het hoofddeel van de verpakking of op de buitenverpakking staan.
Je mag de informatie ook geheel of gedeeltelijk digitaal geven, via een QR-code, een app of een website, zolang op de verpakking staat waar de consument die vindt. Het recyclingsymbool met drie pijlen is optioneel; Italië eist het niet.
Heb je de ontwerpbestanden nodig? Download de Italiaanse verpakkingsiconen gratis in onze Academy. Verkoop je ook in Spanje of Frankrijk? Lees ons artikel over de nieuwe Spaanse verpakkingsiconen en bekijk de Franse Triman-symbolen.
Italiaanse recyclingsymbolen en materiaalcodes: de volledige lijst
Elk van deze Italiaanse recyclingsymbolen is een code: een afkorting voor het materiaal plus een nummer, zoals vastgelegd in de bijlagen van Beschikking 97/129/EG. Lijsten die van site naar site worden overgenomen, hebben de codes voor papier en hout vaak fout. PAP 20 is golfkarton, geen krantenpapier, en FOR 51 is kurk, geen persplaat. Voor kunststoffen geeft de beschikking een afkorting bij de nummers 1 tot en met 6; nummer 7 staat voor overige kunststoffen.
| Materiaal | Code | Omschrijving | Gebruikelijke verpakking |
|---|---|---|---|
| Plastic | PET 1 | Polyethyleentereftalaat | Drankflessen, voedselschalen |
| Plastic | HDPE 2 | Polyetheen met hoge dichtheid | Flessen voor shampoo en wasmiddel |
| Plastic | PVC 3 | Polyvinylchloride | Blisterverpakkingen, sommige folies |
| Plastic | LDPE 4 | Polyetheen met lage dichtheid | Zakjes, rekfolie |
| Plastic | PP 5 | Polypropeen | Voedselbakjes, doppen en deksels |
| Plastic | PS 6 | Polystyreen | Bekers, beschermend schuim |
| Plastic | 7 | Overige kunststoffen | Gemengde of andere kunststoffen |
| Papier | PAP 20 | Golfkarton | Verzenddozen |
| Papier | PAP 21 | Niet-gegolfd karton | Vouwdozen, zoals een ontbijtgranendoos |
| Papier | PAP 22 | Papier | Papieren zakken, inpakpapier |
| Metaal | FE 40 | Staal | Blikken, spuitbussen |
| Metaal | ALU 41 | Aluminium | Drankblikjes, aluminium bakjes |
| Hout | FOR 50 | Hout | Kratten, pallets |
| Hout | FOR 51 | Kurk | Kurken en stoppen |
| Textiel | TEX 60 | Katoen | Katoenen tassen |
| Textiel | TEX 61 | Jute | Jutezakken |
| Glas | GL 70 | Kleurloos glas | Potten, heldere flessen |
| Glas | GL 71 | Groen glas | Wijnflessen |
| Glas | GL 72 | Bruin glas | Bier- en medicijnflessen |
Composietverpakkingen krijgen de letter C en een schuine streep, gevolgd door de afkorting van het hoofdmateriaal en een nummer van 80 tot en met 99. Een papieren beker met een plastic binnenlaag is bijvoorbeeld C/PAP 81 (papier en karton met plastic), en een drankkarton van karton, plastic en aluminium is C/PAP 84. Plastic met aluminium, veel gebruikt voor koffie- en snackzakken, heeft nummer 90.
Waar het misgaat als verpakkingen in Azië worden gedrukt
Bij onze verpakkingscontroles ontbreken op de verpakking van bijna elke klant recyclingsymbolen. Verpakkingen voor producten uit Azië worden vaak één keer ontworpen voor de hele EU en gedrukt door de fabriek of haar drukker. Daardoor raakt de Italiaanse informatie makkelijk ondergesneeuwd, en het gaat vaak op dezelfde punten mis. Vaak krijgt de buitendoos een code maar het zakje of bakje erin niet, terwijl de consument ze wel scheidt. Soms staat de instructie in het Engels (“recycle with paper”), en dat voldoet niet aan de Italiaanse richtlijnen. Of het ontwerp heeft een sorteerlogo uit een ander land, zoals het Franse Triman-logo, en de ontwerper gaat ervan uit dat Italië daarmee ook geregeld is.
Het goedkoopste moment om dit op te lossen is vóór de massaproductie. Staat er eenmaal een hele oplage bedrukte dozen op de pallet, dan betekent corrigeren stickers of opnieuw drukken. Zie het Italiaanse blok dus als onderdeel van het goedgekeurde ontwerp, en controleer het gedrukte resultaat ter plaatse, niet alleen de pdf.
Laat je verpakkingen in Azië maken? Tijdens een first article inspection controleert onze inspecteur de verpakking en het drukwerk voordat de massaproductie begint, en een pre shipment inspection controleert verpakking en etikettering voordat de goederen vertrekken.
Wat er gebeurt als je verpakking niet voldoet
Wie verpakkingen in Italië in de handel brengt zonder de informatie uit artikel 219, lid 5, begaat een bestuurlijke overtreding. Artikel 261, lid 3, van wetgevend decreet 152/2006 stelt de boete op 5.200 tot 40.000 euro. Houd er rekening mee dat het etiket maar één verplichting is; aansluiten bij CONAI, het Italiaanse verpakkingsconsortium, en de milieubijdrage betalen (Contributo Ambientale CONAI) is een aparte verplichting.
Gaat de EU het Italiaanse etiket vervangen?
Op termijn wel. De Verordening verpakkingen en verpakkingsafval, Verordening (EU) 2025/40, voert in artikel 12 geharmoniseerde EU-etiketten voor het sorteren in. Die gelden vanaf 12 augustus 2028 of 24 maanden na de inwerkingtreding van de uitvoeringshandelingen, afhankelijk van welke datum later valt. De Commissie heeft haar eigen deadline voor die handelingen in augustus 2026 gemist. Zodra artikel 12 geldt, mogen lidstaten geen extra nationale sorteerinstructies naast de EU-etiketten houden, behalve voor statiegeldsystemen, dus de Italiaanse etiketten verdwijnen naar verwachting (bron: Envirotec, augustus 2026).
Tot die tijd gelden de Italiaanse regels volledig. Ontwerp je nu een verpakking opnieuw, zet de Italiaanse informatie dan in een apart blok op het ontwerp. Dan kun je dat later makkelijk vervangen door het EU-etiket zonder de rest van het ontwerp aan te raken.
Checklist voordat je verpakking naar de drukker gaat
- Zet alle verpakkingsdelen die de consument krijgt op een rij, en noteer welke daarvan met de hand te scheiden zijn.
- Geef elk deel een code uit Beschikking 97/129/EG, en gebruik C/ met het hoofdmateriaal voor composieten.
- Zet per deel de Italiaanse inzamelinstructie erbij, zoals “Raccolta plastica”, plus “Verifica le disposizioni del tuo Comune”.
- Voor buitendozen die alleen naar bedrijven gaan, volstaat de materiaalcode.
- Is er weinig ruimte, zet dan een deel van de informatie achter een QR-code of op een website en vermeld waar het te vinden is.
- Stuur de fabriek het definitieve ontwerp met het Italiaanse blok en keur een gedrukt monster goed, niet alleen het bestand.
- Laat de bedrukte verpakking ter plaatse controleren vóór de massaproductie en nog eens vóór verzending.
Onze verpakkingscontrole kijkt naar je etiketten en verpakkingen, ook naar de recyclingsymbolen voor Italië, Spanje en Frankrijk.
Twijfel je of het Italiaanse blok op je verpakking compleet is? Stuur je ontwerp via onze contactpagina en laat weten in welke landen je verkoopt.
Bronnen
- Wetgevend decreet 152/2006 (Testo Unico Ambientale), artikel 219, lid 5, zoals gewijzigd door wetgevend decreet 116/2020, en artikel 261, lid 3. Brocardi.it
- Beschikking 97/129/EG van de Commissie van 28 januari 1997 tot vaststelling van het identificatiesysteem voor verpakkingsmateriaal, artikel 3 en bijlagen I tot en met VII. EUR-Lex
- Italiaans ministerie van Ecologische Transitie, ministerieel decreet nr. 360 van 28 september 2022, Linee guida sull'etichettatura degli imballaggi.
- Wetsdecreet 228/2021 (Milleproroghe), artikel 11, omgezet bij wet 15/2022.
- Bird & Bird, Etichettatura ambientale degli imballaggi, maart 2023. twobirds.com
- Verordening (EU) 2025/40 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), artikel 12. EUR-Lex
- Envirotec, EU misses deadline for PPWR labelling rules, 19 augustus 2026. envirotecmagazine.com
