Een inspecteur die een order van 3.000 lampen controleert, opent niet alle 3.000 dozen. Volgens de standaard steekproeftabel worden er willekeurig 125 uitgehaald. Heb je AQL 2,5 afgesproken voor grote gebreken, dan wordt de partij goedgekeurd bij hooguit 7 grote gebreken in die 125 en afgekeurd bij 8. Die ene regel uit de AQL-tabel bepaalt of je de laatste betaling aan je leverancier vrijgeeft.
De tabel ziet er ingewikkeld uit, maar je hebt maar twee stappen nodig om hem te lezen. In dit artikel lopen we die door, leggen we uit welke AQL je voor welk soort gebrek kiest en laten we zien waar AQL je niet meer beschermt.
Wat AQL betekent
AQL staat voor Acceptance Quality Limit, de term die ISO 2859-1 gebruikt sinds de uitgave van 1999; oudere documenten en veel leveranciers zeggen nog acceptable quality level. Het is het slechtste gemiddelde percentage gebreken dat je van een productieproces wilt accepteren. De AQL-tabel zet dat percentage om in een praktisch steekproefplan: hoeveel stuks je controleert en hoeveel gebreken er mogen zijn voordat de partij wordt afgekeurd.
Omdat je alleen een steekproef controleert, zegt AQL iets over risico en is het geen garantie. Een goedgekeurde partij kan nog steeds defecte stuks bevatten. Daarom zijn de keuze van de AQL en de omschrijving van een gebrek net zo belangrijk als de tabel zelf.
Zo lees je de AQL-tabel in twee stappen
Stap één: zoek bij je partijgrootte en inspectieniveau een codeletter op. Tenzij je iets anders afspreekt, gebruikt de norm algemeen inspectieniveau II. Stap twee: zoek bij die codeletter de steekproefgrootte op en lees bij je AQL twee getallen af: Ac (accept, goedkeuren) en Re (reject, afkeuren). Vind je evenveel of minder gebreken dan Ac, dan wordt de partij goedgekeurd; vind je er evenveel of meer dan Re, dan wordt ze afgekeurd.
De tabel hieronder combineert beide stappen voor algemeen inspectieniveau II, enkelvoudige steekproef en normale inspectie, bij de drie AQL-waarden die voor consumentenproducten het meest worden gebruikt.
| Partijgrootte (stuks) | Codeletter | Steekproef | AQL 1,0 (Ac / Re) | AQL 2,5 (Ac / Re) | AQL 4,0 (Ac / Re) |
|---|---|---|---|---|---|
| 281 tot en met 500 | H | 50 | 1 / 2 | 3 / 4 | 5 / 6 |
| 501 tot en met 1.200 | J | 80 | 2 / 3 | 5 / 6 | 7 / 8 |
| 1.201 tot en met 3.200 | K | 125 | 3 / 4 | 7 / 8 | 10 / 11 |
| 3.201 tot en met 10.000 | L | 200 | 5 / 6 | 10 / 11 | 14 / 15 |
| 10.001 tot en met 35.000 | M | 315 | 7 / 8 | 14 / 15 | 21 / 22 |
Bij kleinere en grotere partijen staat in sommige vakken van de norm een pijl in plaats van getallen. De pijl verwijst naar het dichtstbijzijnde plan erboven of eronder, en dan gebruik je ook de steekproefgrootte van dat plan. Is de steekproef even groot als de partij, dan wordt elk stuk gecontroleerd.
Kritieke, grote en kleine gebreken
Een inspectie gebruikt niet één AQL voor alles. Gebreken worden in drie klassen ingedeeld, elk met een eigen grens. Een kritiek gebrek maakt het product onveilig of in strijd met de regels, zoals een scherpe rand aan speelgoed of een ontbrekende CE-markering. Een groot gebrek maakt het product waarschijnlijk onverkoopbaar of reden voor retour, zoals een schakelaar die niet werkt. Een klein gebrek is een cosmetisch foutje dat het gebruik niet hindert.
Voor consumentenproducten is een gebruikelijke instelling 0 voor kritieke gebreken, 2,5 voor grote en 4,0 voor kleine. Die nul komt niet uit de ISO-tabel maar is een afspraak in het contract: één kritiek gebrek keurt de partij af. Bij producten met een hoger risico, of bij afnemers met een strenger retourbeleid, wordt vaak 1,0 gebruikt voor grote gebreken.
Een rekenvoorbeeld
Neem de 3.000 lampen uit de inleiding. De partij valt tussen 1.201 en 3.200, dat geeft codeletter K en een steekproef van 125 stuks op niveau II. Met 0 voor kritieke, 2,5 voor grote en 4,0 voor kleine gebreken controleert de inspecteur de 125 stuks aan de hand van je gebrekenlijst.
| Categorie | AQL | Partij goedgekeurd bij | Partij afgekeurd bij |
|---|---|---|---|
| Kritiek | 0 | 0 gebreken | 1 gebrek |
| Groot | 2,5 | 7 of minder | 8 of meer |
| Klein | 4,0 | 10 of minder | 11 of meer |
Elke klasse wordt apart beoordeeld. Zes grote en twaalf kleine gebreken in deze steekproef betekenen dat de partij wordt afgekeurd op de kleine gebreken, ook al zou ze op de grote gebreken zijn goedgekeurd.
Wil je dit toegepast zien op jouw order? Onze inspecteurs werken in zestien landen en voeren een Pre Shipment Inspection uit volgens de AQL die je met je leverancier afspreekt, met het fotorapport dezelfde werkdag. Een inspectie kost € 250 per locatie per dag.
Inspectieniveaus en overschakelregels
Niveau II is de standaard, maar de norm kent er meer. Niveau I gebruikt kleinere en niveau III grotere steekproeven, voor als je minder of meer zekerheid wilt. De speciale niveaus S-1 tot en met S-4 gebruiken heel kleine steekproeven, bedoeld voor dure of destructieve tests, zoals een product openmaken of een valtest.
ISO 2859-1 beschrijft ook verscherpte inspectie, met meestal dezelfde steekproef maar lagere goedkeurgrenzen na herhaalde afkeuringen, en verminderde inspectie, met kleinere steekproeven na een reeks goedgekeurde partijen. Die overschakelregels gelden alleen voor een doorlopende reeks partijen van dezelfde leverancier. Voor een eenmalige order bij een nieuwe leverancier begin je meestal met normale inspectie op niveau II.
Wat AQL niet doet
AQL werkt alleen als beide partijen het gebruiken. De eigen kwaliteitscontrole van een fabriek hoeft ISO 2859-1 niet te volgen. Wil je dat AQL geldt, eis het dan in de order en laat het door een derde partij controleren. Zet de AQL-waarden en je gebrekenlijst in de inkooporder voordat de productie begint, niet in een mail nadat de goederen al zijn verpakt.
Een steekproef aan het eind lost ook geen probleem op dat op dag één begon. Een First Article Inspection controleert de materialen en de eerste stuks van de lijn, en een During Production Inspection vangt problemen op terwijl er nog tijd is om ze te herstellen. Voor producten waarbij geen enkel gebrek acceptabel is, zoals veiligheidskritische artikelen, controleert een 100% Inspection elk stuk in plaats van een steekproef. Een overzicht van alle soorten inspecties vind je in onze gids over kwaliteitscontrole.
Checklist voor je volgende inspectie
- Spreek de AQL voor kritieke, grote en kleine gebreken schriftelijk af met je leverancier, vóór de productie.
- Maak per product een gebrekenlijst waarin staat welke gebreken kritiek, groot of klein zijn.
- Gebruik algemeen inspectieniveau II en een enkelvoudige steekproef, tenzij je een reden hebt om daarvan af te wijken.
- Zoek bij je partijgrootte de steekproef en de grenzen voor goed- en afkeuren op, en geef die aan de inspecteur.
- Spreek vooraf af wat er gebeurt als een partij wordt afgekeurd: herstel, uitsorteren, een herinspectie of een korting.
- Houd de laatste betaling vast tot het inspectierapport binnen is.
Twijfel je welke AQL bij je product past? Stuur ons je productgegevens via onze contactpagina en we laten je weten wat wij zouden kiezen.
Bronnen
- ISO 2859-1, Sampling procedures for inspection by attributes, Part 1: Sampling schemes indexed by acceptance quality limit (AQL) for lot-by-lot inspection, tabellen 1 en 2-A (enkelvoudige steekproef, normale inspectie). De waarden hierboven volgen de uitgave van 1999 en de gelijkwaardige tabellen van ANSI/ASQ Z1.4; de huidige derde uitgave (2026) staat op iso.org
- ANSI/ASQ Z1.4, Sampling Procedures and Tables for Inspection by Attributes. Dit is een Amerikaanse norm met dezelfde tabellen.
