Een keramische mok lijkt een van de eenvoudigste producten die je kunt importeren. Er zit geen batterij in, geen stekker en niets beweegt. Toch heeft keramisch servies eigen EU-regels bovenop de algemene regels voor materialen die met voedsel in contact komen, en daar hoort een document bij dat veel verkopers niet kennen: de verklaring van overeenstemming. Zonder die verklaring kan een winkelier of een markttoezichthouder het product tegenhouden, ook als de mok zelf volkomen veilig is.
Het tweede risico is het glazuur. Glazuur en decoraties kunnen lood en cadmium bevatten, en zure etenswaren of dranken kunnen die metalen eruit halen. De EU-limieten daarvoor stammen uit 1984. In 2026 hebben de drie Benelux-landen ze flink verlaagd, voor lood tot minder dan een honderdste van het EU-niveau. Verkoop je keramiek in de hele EU, dan zijn dat de limieten waar je je product op afstemt.
- Welke regels gelden voor keramisch servies
- De verklaring van overeenstemming
- De EU-limieten voor lood en cadmium
- De strengere Benelux-limieten sinds 29 mei 2026
- Waarom je de Benelux-limieten als maatstaf neemt
- Etikettering: wanneer je het glas-en-vorksymbool nodig hebt
- Wat de GPSR toevoegt voor keramisch servies
- Checklist voor keramisch servies in de EU
Welke regels gelden voor keramisch servies
Elk materiaal dat met voedsel in aanraking komt, valt onder Verordening (EG) nr. 1935/2004. De kernregel staat in artikel 3: het materiaal mag geen bestanddelen aan voedsel afgeven in hoeveelheden die de gezondheid in gevaar brengen of het voedsel op een onaanvaardbare manier veranderen. De fabrikant moet daarnaast werken volgens goede fabricagepraktijken (Verordening (EG) nr. 2023/2006).
Voor keramiek komt daar een specifieke regeling bij: Richtlijn 84/500/EEG, gewijzigd door Richtlijn 2005/31/EG. Die geldt voor keramische voorwerpen die in hun eindvorm bedoeld zijn om met voedsel in contact te komen, zoals mokken, borden, schalen, theepotten, ovenschalen en voorraadpotten. De richtlijn stelt limieten voor maar twee metalen, lood en cadmium, en eist een verklaring van overeenstemming. Glas, kristal en geëmailleerd metaal vallen buiten deze richtlijn, en daarvoor bestaan nog geen geharmoniseerde EU-limieten.
De Europese Commissie werkt aan een herziening die de limieten voor lood en cadmium flink verlaagt, limieten voor andere metalen toevoegt en de regels uitbreidt naar glas en email. In november 2026 is die nog niet aangenomen.
De verklaring van overeenstemming
Artikel 2a van Richtlijn 84/500/EEG eist een schriftelijke verklaring voor keramische voorwerpen die nog niet met voedsel in contact zijn. Die verklaring moet de producten vergezellen in elke handelsfase, tot en met de detailhandel. In de praktijk betekent dat: van de fabriek naar de importeur, van de importeur naar de groothandel of je fulfilmentmagazijn, en van daar naar de winkel. De consument hoeft hem niet te krijgen.
De verklaring wordt afgegeven door de fabrikant of door een verkoper die in de EU is gevestigd. Bijlage III noemt wat erin moet staan:
- de naam en het adres van het bedrijf dat het keramische eindproduct heeft gemaakt, en van de importeur in de EU;
- de identiteit van het keramische voorwerp;
- de datum van de verklaring;
- de bevestiging dat het voorwerp voldoet aan Richtlijn 84/500/EEG en Verordening (EG) nr. 1935/2004.
Uit de verklaring moet makkelijk blijken voor welke goederen hij geldt. Je vernieuwt hem als een wezenlijke wijziging in de productie de afgifte van lood of cadmium verandert, bijvoorbeeld een nieuw glazuur, een nieuwe decoratie of een andere glazuurleverancier.
De verklaring heeft bewijs nodig. Op verzoek moeten de fabrikant of de importeur de autoriteiten documentatie geven waaruit blijkt dat de voorwerpen aan de limieten voldoen: de testresultaten, de testomstandigheden en de naam en het adres van het laboratorium dat de test heeft gedaan (artikel 2a, lid 2). Een verklaring zonder die documentatie, meestal een testrapport, houdt bij een controle geen stand.
Een verklaring nodig? Download ons gratis sjabloon voor de verklaring van overeenstemming voor keramiek in Word of pdf en vul het per product in.
De EU-limieten voor lood en cadmium
Keramiek wordt getest met 4% azijnzuur, 24 uur lang bij 22 °C, in het donker als cadmium wordt gemeten (bijlage I van Richtlijn 84/500/EEG). Het azijnzuur staat voor zure etenswaren zoals vruchtensap, tomatensaus of azijn. Ons artikel over producttesten voor de EU legt uit hoe je een test en een lab kiest. Welke limiet geldt, hangt af van de vorm van het voorwerp:
| Categorie | Voorbeelden | Lood | Cadmium |
|---|---|---|---|
| 1. Voorwerpen die niet te vullen zijn, of met een binnendiepte van maximaal 25 mm | Platte borden, schoteltjes | 0,8 mg/dm² | 0,07 mg/dm² |
| 2. Alle andere voorwerpen die te vullen zijn | Mokken, kopjes, schalen, kannen | 4,0 mg/l | 0,3 mg/l |
| 3. Kookgerei, en verpakkingen of voorraadvaten van meer dan 3 liter | Ovenschalen, braadpannen, grote voorraadpotten | 1,5 mg/l | 0,1 mg/l |
Twee details zijn in de praktijk belangrijk. Heeft een voorwerp een keramisch deksel, dan geldt de limiet alleen voor het vat zelf. En een voorwerp dat een limiet met hooguit 50% overschrijdt, wordt toch goedgekeurd als nog minstens drie voorwerpen met dezelfde vorm, afmeting, decoratie en glazuur worden getest, hun gemiddelde binnen de limiet blijft en geen van hen de limiet met meer dan 50% overschrijdt (artikel 2 van de richtlijn).
De strengere Benelux-limieten sinds 29 mei 2026
In november 2024 concludeerde het Benelux Comité van Ministers dat de EU-limieten consumenten niet meer goed genoeg beschermen (beschikking M (2024) 5). De Nederlandse toelichting noemt twee redenen: voor lood bestaat geen veilige drempel, en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft de gezondheidskundige norm voor cadmium verlaagd. De drie landen gebruikten de vrijwaringsclausule in artikel 18 van Verordening (EG) nr. 1935/2004 om eigen limieten vast te stellen. Nederland en Luxemburg passen ze toe vanaf 29 mei 2026. België voerde ze in bij Koninklijk Besluit van 19 juli 2026, ook met ingang van 29 mei 2026.
| Categorie | Lood, EU | Lood, Benelux | Cadmium, EU | Cadmium, Benelux |
|---|---|---|---|---|
| 1. Plat (max. 25 mm diep) | 0,8 mg/dm² (800 µg/dm²) | 6 µg/dm² | 0,07 mg/dm² (70 µg/dm²) | 4 µg/dm² |
| 2. Overige vulbare voorwerpen | 4,0 mg/l (4.000 µg/l) | 30 µg/l | 0,3 mg/l (300 µg/l) | 20 µg/l |
| 3. Kookgerei, vaten van meer dan 3 liter | 1,5 mg/l (1.500 µg/l) | 10 µg/l | 0,1 mg/l (100 µg/l) | 7 µg/l |
Voor lood ligt de Benelux-limiet meer dan honderd keer lager dan de EU-limiet, voor cadmium ongeveer vijftien keer lager. Een glazuur dat in de rest van de EU ruim voldoet, kan in Nederland dus worden afgekeurd.
De Nederlandse regeling maakt ook de papieren kant strenger. De documentatie achter de verklaring moet aantonen dat het product aan de nieuwe limieten voldoet. Die mag steunen op testresultaten, of op een berekening of schatting, bijvoorbeeld als het glazuur helemaal geen lood of cadmium bevat. Geeft dat onvoldoende zekerheid, dan geldt de standaardtest. Keramiek die aan de oude Nederlandse regels voldeed en vóór 1 december 2026 voor het eerst in Nederland in de handel is gebracht, mag worden verkocht tot de voorraad op is. België en Luxemburg hebben eigen teksten, dus controleer hun overgangsregels apart.
Waarom je de Benelux-limieten als maatstaf neemt
Juridisch gelden de strengere limieten alleen voor producten die in Nederland, België en Luxemburg in de handel worden gebracht. Maar een verkoper die de hele EU belevert, heeft zelden in de hand waar een mok terechtkomt. Een bestelling via een marktplaats, een distributeur in Duitsland die doorverkoopt aan een Nederlandse winkel, een fulfilmentnetwerk door heel Europa: elk daarvan kan je product in de Benelux brengen. Twee glazuurspecificaties en twee sets papieren voor één product bijhouden kost bovendien geld en gaat makkelijk mis.
Ons advies is daarom: zet de Benelux-limieten in je order bij de fabriek, test ertegen en noem ze in de verklaring van overeenstemming. Dan werken één product, één testrapport en één verklaring in elk EU-land.
Kijk daarna naar de detectiegrens op het testrapport, want een rapport kan goed uitvallen en toch niets bewijzen voor de Benelux. Richtlijn 2005/31/EG eist alleen dat de labmethode 0,1 mg/l lood kan aantonen (bijlage II, punt 4.1). Dat is 100 µg/l, meer dan drie keer de Benelux-limiet voor mokken en schalen.
Een rapport met "niet aangetoond" bij die detectiegrens bewijst dat je aan de EU-limiet voldoet, maar zegt niets over de Benelux-limiet. Vraag het lab om een methode met een bepaalbaarheidsgrens ruim onder 30 µg/l voor lood en 20 µg/l voor cadmium, zoals ICP-MS (een meetmethode met massaspectrometrie), en controleer dat getal op het rapport.
Heb je al een testrapport van je fabriek? Met onze test report review controleren we of het aansluit op de EU-regels, voordat je erop vertrouwt.
Etikettering: wanneer je het glas-en-vorksymbool nodig hebt
Artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1935/2004 eist dat materialen voor voedselcontact die zonder voedsel worden verkocht een van drie dingen dragen: de woorden "voor levensmiddelen", een specifieke aanduiding van het gebruik (zoals "soeplepel") of het glas-en-vorksymbool uit bijlage II. Die eis geldt niet voor voorwerpen die duidelijk voor voedsel bedoeld zijn, zoals een mok of een dinerbord (artikel 15, lid 2). Bij een decoratieve schaal of een pot is het gebruik minder duidelijk, en dan neemt het symbool de twijfel weg.
De uitzondering geldt alleen voor dat eerste punt. De andere eisen van artikel 15 blijven gelden: aanwijzingen voor veilig gebruik waar nodig (bijvoorbeeld "niet in de magnetron" als de decoratie metaal bevat), de naam en het adres van de verantwoordelijke fabrikant, verwerker of verkoper, en een etikettering die het voorwerp traceerbaar maakt volgens artikel 17. De koper moet de informatie makkelijk kunnen begrijpen, en EU-landen mogen hun eigen taal eisen.
Je kunt het symbool gratis downloaden in onze Academy: het symbool voor food contact materials, en alle food contact symbolen bij elkaar.
Wat de GPSR toevoegt voor keramisch servies
De regels voor voedselcontact gaan over wat er in het voedsel terechtkomt. Een mok is daarnaast een consumentenproduct onder de Algemene Productveiligheidsverordening (EU) 2023/988, de GPSR. Die dekt de risico's waar de regels voor voedselcontact niet over gaan, zoals een oor dat afbreekt, en geldt voor die aspecten naast de regels voor keramiek (artikel 2). Elk product dat aan consumenten in de EU wordt verkocht, heeft bovendien een in de EU gevestigde marktdeelnemer nodig die ervoor verantwoordelijk is (artikel 16). Verkoop je van buiten de EU zonder importeur in de EU, dan moet iemand anders die rol vervullen.
Verkoop je keramiek van buiten de EU? Als je EU-gemachtigde onder de GPSR nemen wij die rol op ons voor je producten, keramiek inbegrepen.
Checklist voor keramisch servies in de EU
- Deel je keramiek in per categorie: plat (1), vulbaar (2), kookgerei en grote voorraadvaten (3).
- Leg de Benelux-limieten schriftelijk vast met je fabriek, voor glazuur en decoratie, binnen en buiten.
- Laat elk product testen door een lab met een detectiegrens onder de Benelux-limieten.
- Maak per product een verklaring van overeenstemming met de gegevens uit bijlage III, en geef hem bij elke stap door tot en met de winkelier.
- Houd de testrapporten klaar voor de autoriteiten, met de testomstandigheden en de naam en het adres van het lab.
- Vernieuw de test en de verklaring als het glazuur, de decoratie of de leverancier verandert.
- Controleer het etiket: de vermelding of het symbool voor voedselcontact als het gebruik niet duidelijk is, aanwijzingen voor veilig gebruik, je naam en adres, en een batch- of traceercode.
- Regel een marktdeelnemer in de EU onder de GPSR.
- Volg de EU-herziening van Richtlijn 84/500/EEG, die naar verwachting lagere limieten voor de hele EU en regels voor glas en email brengt.
Bronnen
- Verordening (EG) nr. 1935/2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, artikelen 3, 15, 17 en 18 en bijlage II. EUR-Lex
- Verordening (EG) nr. 2023/2006 van de Commissie inzake goede fabricagepraktijken voor materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen. EUR-Lex
- Richtlijn 84/500/EEG van de Raad inzake keramische voorwerpen die met levensmiddelen in aanraking komen, artikelen 2 en 2a en bijlagen I tot en met III, zoals gewijzigd door Richtlijn 2005/31/EG van de Commissie. EUR-Lex
- Beschikking M (2024) 5 van het Benelux Comité van Ministers van 29 november 2024 inzake vrijwaringsmaatregelen voor keramische voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen.
- Nederland: Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 23 april 2026 (4375777-1097324-WJZ), Staatscourant 2026, 16308. Officiële bekendmakingen
- Luxemburg: Groothertogelijk Reglement van 19 mei 2026 betreffende keramische voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen. Legilux
- België: Koninklijk Besluit van 19 juli 2026 tot wijziging van het Koninklijk Besluit van 1 mei 2006 over de verklaring van overeenstemming en de analysemethode voor keramische voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.
- Europese Commissie, herziening van de EU-regels voor materialen in contact met levensmiddelen. Europese Commissie
- Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR), artikelen 2 en 16. EUR-Lex
- Geraadpleegd in november 2026.
